Buradasınız:

İhracat Türleri Nelerdir?

İHRACAT TÜRLERİ

Serbest (Özellik Arz Etmeyen) İhracat

Serbest ihracat, hiçbir merci veya kuruluşun müsaadesine veya tesciline bağlı olmaksızın yapılan ihracattır. Bu nedenle, ihracatçıların müsaadeye, lisans veya tescile tabi olmayan malları ihraç etmeleri için Serbest İhracat Beyannamesi düzenlemeleri yeterlidir. 

 İhracatçılar, ihracatçı birliklerine onaylattıkları gümrük beyannamesi ile birlikte, ihracatın yapılacağı gümrük idaresine müracaat ederler. 

Kayda Bağlı İhracat

Kayda bağlı ihracat, gümrük beyannamesinin fiili ihracattan önce ihracatçı birliklerince kayda alındığı ihracat şeklidir.

İhracatçılar, gümrük beyannamesi ile birlikte kayıt için ilgili ihracatçı birliklerine müracaat ederler. Birlikler onayladıkları gümrük beyannamelerine kayıt meşruhatı (açıklaması) düşerek, gümrük idarelerine tevdi edilmek (verilmek) üzere ihracatçıya verirler. İhracatçılar, birliklerce kayıt meşruhatı düşülerek onaylanmış gümrük beyannamesi ile birlikte 90 gün içinde ihracatın yapılacağı gümrük idaresine müracaat ederler.

İhracat Kesin satışı daha sonra yapılmak üzere dış alıcılara, komisyonculara, ihracatçının yurt dışındaki şube ve temsilciliklerine mal gönderilmesine konsinye ihracat denir. 

İhracatçı Gümrük Beyannamesi ile ilgili İhracatçı Birliği’ne başvurur. İhracatçı Birliği’nin 90 gün içerisinde kullanılması kaydıyla verilen izinle Gümrük İdaresine başvurulur. Malın kesin satışı sonrası ihracatçı, 30 gün içerisinde kesin satış faturası ve diğer belgelerle durumu ilgili İhracatçı Birliği’ne ve ihracat bedelinin geleceği aracı bankaya bildirir. Malın fiili ihraç tarihinden itibaren 1 yıl içerisinde satılması gerekmektedir. Haklı ve zorunlu nedenlerle izni veren merci tarafından 1 yıla kadar uzatılabilir.

Bu tür ihracatta bedelin kesin satışı müteakip 180 gün içerisinde yurda getirilmesi gereklidir. Malların satılmaması durumunda ise Gümrük Müevzuatı çerçevesinde ülkemize geri getirilmesi zorunludur. 

Kredili İhracat

Kredili ihracat, iki ve çok taraflı kredi anlaşmaları dışında kalmak kaydıyla, ihracat bedelinin Kambiyo Mevzuatında öngörülen süreler içerisinde yurda getirilmesine imkan tanıyan bir ihracat şeklidir. 

Kredili ihracat, uluslararası bankacılık usulleri çerçevesinde yapılmaktadır. Yetkili bankalar ve ihracatçılar belirlenen süredeki ödemeler ile kredi sözleşmesinde yer alan taksitlerin, süresi içerisinde ülkeye getirilerek bir bankaya satılması ile ilgili önlemleri almak zorundadırlar. Kredili ihracat da, ihracat bedelleri satış sözleşmesinde belirlenen vadeleri izleyen 30 gün içerisinde tahsil edilir. 

İhracatçı malın cinsi, ödeme planı ve ödeme süresini içeren satış sözleşmesinin aslı ve tercümesi ile İhracatçı Birliklerine müracaat eder, Gümrük İdaresi gümrük beyannamesi üzerine "Kredili İhracat” şerhi düşerek ihracatın gerçekleşmesini sağlar.

Fiili ihraç tarihinde başlayan kredili ihraç süresi; Dayanıksız Tüketim Mallarında 2 yıl, diğer mallarda 5 yıl olarak belirlenmiştir. 

İthal Edilmiş Malların İhracı

İthal Rejimi çerçevesinde ithal edilmiş ve vergileri ödenmiş bulunan yabancı menşeli yeni veya kullanılmış malların, Gümrük İdaresi’nden satın alınarak ihraç edilmesi işlemidir. 

Bedelsiz İhracat

Bedelsiz ihracat, yürürlükteki Kambiyo Mevzuatı çerçevesinde, karşılığında yurda herhangi bir bedel getirilmeksizin yurtdışına mal gönderilmesidir.

Bedelsiz ihracat, İhracat 96/10 sayılı ile düzenlenmiştir. Söz konusu tebliğde bedelsiz olarak ihraç edilebilecek mal ve eşyalar şu şekilde sıralanmıştır: 

a. Gerçek ve tüzel kişiler tarafından götürülen ve gönderilen hediyeler, miktarı ticari teamüllere uygun numuneler ve reklam eşyası.

b. Daha önce usulüne uygun olarak ihraç edilmiş malların bedelsiz gönderilmesi gereken ticari örf ve adetlere uygun parçaları, fireleri garantili olarak ihraç edilen malların garanti süresi içerisinde yenilenmesi gereken parçaları.

Bedelsiz ihracat için maddi değerlerine göre bazı kurumlar aracılığıyla yapılabilir: 


a. Değeri 10.000 $’dan az ise; Bedelsiz İhracat Formu doldurularak Gümrük İdareleri ve Posta Gümrükleri aracılığı ile, 

b. Değeri 10.000 $’dan fazla ise; üç nüsha Bedelsiz İhracat Formu doldurularak ilgili İhracatçı Birliği izni ile, 

c.  Değeri 25.000 $’dan fazla ise; İhracatçı Birliği’nin görüşü ile Dış Ticaret Müsteşarlığı izni ile yapılabilir. 

Bedelsiz İhracat izinlerinin geçerlilik süresi 1 yıldır. 

Transit Ticaret Şeklinde İhracat

Transit ticaret şeklinde ihracat, Türkiye’ye net döviz sağlaması kaydıyla, yabancı menşeli malların, Türk uyruklu bir kişi tarafından, bir diğer ülkeye transit olarak veya doğrudan doğruya satılmasıdır. 

Transit ticaret aşağıda belirtilen esaslar dahilinde yapılabilmektedir:

·       Önceden döviz tahsisi ile

·       Mahsup suretiyle

·       Net döviz girdisinin beyanı suretiyle. 

Yurt Dışında İnşaat, Tesisat ve Montaj İşleri Alan Müteahhitlerin Yapacağı İhracat

Yurt dışında inşaat, tesisat veya montaj işi alan müteahhitlerin, makine, teçhizat, inşaat malzemeleri ve işçilerin ihtiyacı olan tüketim maddelerinin ihracatı için, müteahhit firmalar bir dilekçe ekinde yurt dışında işe alındığını gösterir belgelerle birlikte ihraç edilecek malların cins, miktar ve değiştirilebilir bir döviz cinsinden değerini belirten beş örnek liste ile Müsteşarlığa müracaat ederler. Bu firmaların ihracatçı sıfatı taşımaları gerekli değildir.

Serbest Bölgelere Yapılacak İhracat

Serbest Bölgeler bir ülkenin ulusal egemenlik sınırları içinde, Gümrük sınırları dışında kalan, ülkedeki mali ve ekonomik alanlara yönelik devlet düzenlemelerinin tamamen ortadan kaldırıldığı veya kısmen uygulandığı bölgelerdir. Serbest Bölgeler, kamu kurum ve kuruluşlarınca, yerli veya yabancı gerçek veya tüzel kişilerce kurulabilir. Ancak kurulması ve işletilmesi Bakanlar Kurulu’nun iznine tabidir. Serbest bölgelerin yer ve sınırlarını belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. 

Serbest Bölgeler Gümrük Hattı dışında sayılırlar. Serbest Bölge ile Türkiye’nin diğer yerleri arasında yapılacak ticaret, Dış Ticaret rejimine tabidir. Serbest Bölge ile diğer ülkeler ve Serbest Bölgeler arasında Dış Ticaret rejimi uygulanmaz. Serbest Bölgelere yapılacak ihracat, İhracat Mevzuatı hükümlerine bağlıdır. 

Ticari Kiralama Yoluyla Yapılacak İhracat

Malların bir bedel karşılığında, belirli bir süre kullanmak üzere geçici olarak yurtdışına çıkarılmasına imkan tanıyan bir ihracat yöntemidir. Dış Ticaret Müsteşarlığının iznine tabidir. 

Ticari kiralama yoluyla yapılacak ihracata ilişkin talepler, yurt dışındaki firma veya kuruluşla yapılan; kiralanacak malın cinsi, teknik özellikleri, G.T.İ.P.'u, miktarı, birim fiyatı, değer tutarı, kira süresi, kira bedeli ve bu bedelin ödenme şekil ve zamanı, teslim yeri gibi bilgileri içeren kira sözleşmesi ile birlikte Ticari Kiralama Yoluyla Yapılacak İhracata İlişkin Başvuru Formundan 1 nüsha doldurulmak suretiyle, üyesi olan ve bulunulan bölgedeki İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine yapılır. 

Ticari kiralama yoluyla yapılacak ihracatta süre, izin verildiği tarihten itibaren en geç üç ay içinde gümrük idarelerine başvurmak kaydıyla, fiili ihraç tarihinden itibaren bir yıldır. Bu süre, bitim tarihinden önce başvurulmak kaydıyla, süre toplam bir yıla kadar uzatılabilir. 

Ticari kiralamaya konu malın yurt dışında kesin satışına ilişkin talepler, ticari kiralama yoluyla yapılacak ihracat izninin bitiş tarihinden önce başvurulmak kaydıyla, satış sözleşmesine istinaden ilgili ihracatçı birliği tarafından sonuçlandırılır. 

Ticari kiralama yoluyla yapılan ihracatta kira bedellerinin yurda getirilmesi ile ticari kiralamaya konu malın yurt dışında kesin satışı halinde, satış bedelinin yurda getirilmesine ilişkin usul ve esaslar Kambiyo Mevzuatı hükümlerine tabidir. 

Geçici İhracat (Hariçte İşleme Rejimi)

Az veya çok işçilik görmek, izabe edilmek, ambalajlanmak veya diğer nedenlerle, mamul, yarı mamul ve hammaddelerin yurtdışına geçici olarak gönderilmesi kapsamında geçici olarak yapılan işleme geçici ihracat denir. 

Hariçte işleme rejimi, serbest dolaşımdaki eşyanın, işlenmek üzere Türkiye gümrük bölgesinden geçici olarak üçüncü ülkelere gönderilmesi ve bu faaliyetler sonucu elde edilen ürünlere tam veya kısmi muafiyet uygulanmak suretiyle yeniden serbest dolaşıma girmesidir. Hariçte İşleme rejimi kapsamında yapılacak ihracat mal çeşidine göre üç farklı yolla gerçekleştirilir. 

A. Dış Ticaret Müsteşarlığı (DTM): Hammadde, yardımcı madde, yarı mamul ve ambalaj malzemelerinin daha ileri bir düzeyde işlem görmek üzere üçüncü ülkelere gönderilmek istenmesi halinde Hariçte İşleme İzin Belgesi verilir. 

B. Maden İhracatçı Birlikleri: Maden cevheri ve konsantrelerinin, izabe edilmek ve işlenmek üzere üçüncü ülkelere gönderilmek istenmesi halinde Hariçte İşleme İzin Belgesi verilir. 

C. Gümrük Müsteşarlığı: Tamirat amaçlı garanti hükümleri uyarınca veya bir imalat hatası nedeniyle dışarıya gönderilen eşya yerine ithal edilecek ürünler için Hariçte İşleme İzin Belgesi verilir. 

Hariçte İşleme İzin belgelerinin süresi 12 ay olup, 1 yıla kadar ek süre verilebilir.

Sınır Ticareti Yoluyla İhracat

Komşu ülkelerin sınır yörelerinde karşılıklı olarak zorunlu ihtiyaçlarını karşılamak üzere gerçek kişiler eliyle yaptıkları ticari işlemlerdir. 

Sınır bölgelerinde bulunan Valiliklerce gerçek kişilere (vergi numarası sahibi) verilen sınır ticareti belgesi sahiplerinin yetkili İl Valiliklerinden, gümrük beyannamesi bazında alacakları izinle ilgili Gümrük İdarelerine müracaat ederler. 

İhraç edilen malın cins, miktar ve değerlerini gösterir bir listenin, faturaları ile birlikte yetkilendirilmiş gümrük idarelerine ibrazı zorunludur. Gümrük idareleri beyan ve belgelere dayanarak yapılan çıkışlarda gümrük beyannamesi düzenler. Sınır ticareti yoluyla yapılan ihracat, ihracata sağlanan desteklerden yararlanamaz. 

Bağlı Muamele Yoluyla Yapılan İhracat

"Karşılıklı Ticaret” olarak adlandırılan ve kısmen de olsa ödemenin para yerine malla yapıldığı ticaret kapsamında yer alır. İhraç edilen malın tümüne veya bir bölümüne karşılık mal alındığı bir ticaret şeklidir. İhraç veya ithal edilen mal, hizmet veya teknoloji transferi bedelinin kısmen veya tamamen mal, hizmet, teknoloji transferi, veya kısmen döviz ile karşılandığı bir ödeme şeklidir. 

İhracatçı bağlı muamele taleplerini; (Malın cinsi, standardı, kalitesi, teslim şekli, teslim yeri, birim ithal ve ihraç fiyatları, değeri ve süreyi içeren Bağlı Muamele ve Takas Anlaşması ile 6 nüsha başvuru formu ile) üye olunan ya da bağlı bulunan bölgedeki İhracatçı Birliği’nin izni ile gerçekleştirilir. Bağlı muamelelerde süre 6 ay olup, 2 yıla kadar uzatılabilmektedir. İhracat ve İthalat bedellerine ilişkin kapatma aracı bankalarca sonuçlandırılır. 

İki ülke arasındaki işlemler "Takas”; ikiden çok ülke arasında yapılan işlemler "Bağlı Muamele” olarak adlandırılır. 

Uluslararası Sergiler ve Fuarlara Katılma Yoluyla İhracat

Ülkemizi temsilen iştirak edilecek uluslar arası fuar ve sergiler Dış Ticaret Müsteşarlığı tarafından tespit edilir. 

Yurtdışı fuar ve sergilere katılım düzenleyecek fuar organizatörü firmalar, "Uluslararası Ticari Fuar ve Sergi Organizasyonu Yeterlilik Belgesi Başvuru Formunu” bağlı bulundukları odaya onaylatarak, "Yeterlilik Belgesi” veya "Geçici Yeterlilik Belgesi” almak üzere Dış Ticaret Müsteşarlığı’na başvururlar. DTM-İhracat Genel Müdürlüğü, fuar ve sergi katılımı müracaatları katılım taleplerini Gümrük İdaresine bildirir. 

Fuara gönderilecek mal ve eşyanın "bedelli” veya "bedelsiz” yurt dışına çıkışı için Gümrük İdarelerinden izin alınır. Fuar ve sergilerin bitişinden 90 gün içinde malların aynen veya satılmaları halinde bedellerinin aynı süre içerisinde yurda getirilmesi gerekmektedir.

Uluslararası Fuar ve Sergi Türleri

Uluslararası fuar ve sergiler ana hatlarıyla;

·       Her türlü mal ve hizmetin sergilenebildiği "Genel Ticaret Fuarları”;

·       Daha ziyade tüketicinin ilgisini çekmeye yönelik olan ve tüketim mallarının sergilendiği "Tüketici Fuarları”,

·       Sadece belli bir ürün veya ürün grubunun sergilenebildiği "İhtisas Fuarları”

·       Çeşitli ekonomik konularda ulusal ve uluslararası başarıların sergilendiği "Dünya Sergileri”,

·       Genel nitelikli veya belirli bir ürün veya ürün grubuna yönelik ve bir ülkenin tek başına katıldığı, başka katılımcının olmadığı "Solo Fuarlardır. 

 

 


 

Etiketler: ihracat eğitimi, ihracat kursu, ihracat prosedürleri, ihracat ithalat eğitimi